Category Archives: graudenz

Lost forgotten suburbs of Graudenz Grudziądz Fijewo Fiewo Fritte Fryta on Westpreussen.de

The suburbs of Graudenz

Fiewo (German name) Fijewo (Polish name)

and

Fritte (German name) Fryta (Polish name)

are alisted at Westpreussen.de Ortsverzeichnis Directory of Locations:

Chomsekrug, other name Krug Fiewo  (Fiewo Inn)

Fiewo, other place name Vorwerk Fiewo, Polish name Fijewo (Fiewo Manor, Fiewo Farm)

Tuscherdamm, other name Schloßfreiheit Fiewo (Castle Liberty Fiewo)

Ziegelei Fiewo, (Fiewo Brickworks), Polish place name Fijewo

Fritte Polish Name Fryta Freta



Advertisements

Biuletyn KMDG- History of Strzemięcin in Grudziądz

Historia Strzemięcina

Osada powstała we wczesnym średniowieczu i nosiła

pierwotną nazwę słowiańską – Strzemocin.

Gdy Krzyżacy przybyli tu w XIII

wieku, zmienili nazwę  na Stremotschin, a

później wg dokumentu z 1372 r. na Stremenitz. W następnych latach używano nazwy

Preibut, Prybut, Preybut, a to ze względu na trudność w wymawianiu słowiańskiej

nazwy. Za panowania starostów polskich, osada ta  przyjęła nazwę polską – Strzemięcin.

Z historii wiadomo, że w

XIII w. był tam folwark i wieś, umiejscowione na prawym brzegu Wisły,

oddalony od miasta o 1/3 milę na południe i należała do powiatu grudziądzkiego,

ale była własnością miasta. Granicą posiadłości między folwarkiem i miastem

była tzw. „Droga złodziejska” – prowadząca z lasu miejskiego do Wisły. Gdy w

1599 r. dozór kościelny kościoła św. Ducha w Grudziądzu rościł sobie pretensję

do własności Strzemięcina, powołując się na przywilej z 1370 r. – Rada

Miejska przedstawiła rejestry czynszowe z 1410 r., wg których mieszkający

tam rządca płacił oprócz zwykłych zobowiązań miastu 2 grzywny rocznie na św. Marcina.

Oprócz rządcy mieszkało tu kilkunastu czynszowników jak: Culmsee, P. Gorsuch,

Klinkenman i inni, którzy płacili również czynsz wg posiadanego majątku. W 1506 r. Sołtys Walenty, znana postać

tej miejscowości płacił 1 ½ grzywny, a włościan, posiadających

parcele też było płatnikami. Pod koniec XVI w., sąd ostatecznej instancji

przyznał rację miastu, a Król Polski Zygmunt III odnowił przywilej z 1370 r. –

potwierdzając stare prawa miejskie. W późniejszych latach folwark przejęło

miasto, utrzymując rządcę, kilku ratajów i pasterza. W 1632 r. wydzierżawiono

posiadłość Goldschmidtowi na 6 lat, za co ten płacił czynsz w wysokości 600

florenów. Dzierżawca był zobowiązany zbudować dom i stodołę. Drewno i cegłę

dawało miasto.

Zachowany

był trójpolowy system uprawy. Hodowano tu również owce, około 50 – 100 sztuk

bydła, a pastwisko było w lesie miejskim.

via.

Witamy na stronie Koła Miłośników Dziejów Grudziądza

Witamy na stronie Koła Miłośników Dziejów Grudziądza.

Lost city districts of Graudenz Grudziadz Fijewo and Fryta

Fryta (Freta, Fritte) originated in the area near bend of the Trinke Canal, roughly between present streets Marii Skłodowskiej-Curie, south end of Sienkiewicza, and east end of Mickiewicza. Over the years Fryta grew an expanded to form Przedmieście Boczne (Seiten-Vorstadt) which encompassed area east of the Brama Boczna Seiten-Tor Side Gate and the city walls, south of Kosynierow Gdyńskich (formerly Ogrodowa) , north of Marii Sklodowskiej Curie (formerly Trinkestraße, Trynkowa) and west of the Trinke Canal (Kanał Trynka, Trinke)

Fijewo (Fiou, probably derved from German Vieh “cattle”) arose from a manor  just north of the Marienwerdersches Tor Brama Kwidzyńska erroneously mistakingly also called Lessersches Tor Brama Lasińska, today roughly Kwidzyńskie Przedmieście Marienwerdersche Vorstadt- anything north of the Marienwerder Gate with the city walls, Kosynierow Gdyńskich and west of the Trnke Kanał Trynka Trinke Canal, an arm of the river Ossa Osa .

Fijewo

 i Fryta, zapomniane dzielnice Grudziądza.

Fryta. Pierwsze wzmianki

o tym osiedlu znajdujemy już w XIII w., jako Fryta zamkowa. Leżała w zakolu

obecnej Trynki, na jej prawym brzegu, w kwadracie obecnych ulic: Marii

Skłodowskiej-Curie, Groblowej, Mickiewicza.

Około 1415 r. Krzyżacy pobudowali tu młyny; tzw. Nagórny

– w zakolu Trynki i Nadolny- przy ujściu Trynki do Wisły i połączono je

Rowem Młyńskim – tzw. Młynówką (obecnie zakryta część Trynki). Rzeczka ta miała

za zadanie zbierać i odprowadzać do Wisły z wysychającego jeziora w Tuszewie

oraz i odnogi Ossy – nieuregulowanej.

Przy Młynówce osiedlali się pierwsi osadnicy. Za czasów

komtura Siegharda von Schwarzburg, w latach 1320-1328, na polach Fryty

i południowej części osiedla Fijewa wytyczono ogrody tzw. uprzywilejowane

– leżące bliżej miasta i nieuprzywilejowane – leżące bliżej odnogi Ossy – obecnej

Trynki. Po lewej stronie Ossy istniały łąki zamkowe, poprzecinane groblami.

Czynsze za te ziemie były zróżnicowane ze względu na wielkość ogrodów i stodół.

Ludność dzieliła się na dwie grupy: mieszczan – mieszkających w mieście i

przedmieszczan – mieszkających poza miastem. Ogrody istniały aż do połowy XVIII

wieku.

via.

KMDG – Biuletyn Koła Miłośników w Dawnego Grudziądza – Fijewo i Fryta, zapomniane dzielnice Grudziądza.

Fijewo.

Osada, później folwark

znajdowały się zaraz za miastem na północ od Bramy Łasińskiej i sięgają XIII i

XIV wieku, kiedy to Krzyżacy, właściciele zamku, założyli tam gospodarstwo dla

własnych potrzeb, zaopatrując się w mięso i płody rolne. Istniało tam kilka

spichlerzy. Z biegiem czasu przy trakcie łasińskim – obecnie ul.

Wybickiego zasiedlali się pojedynczo osadnicy. W średniowiecznych aktach,

obszar ten figuruje jako Fijewo lub Fiou, zapewne od niemieckiej nazwy bydła

„Vieh”.)

via.

Destroyed cemeteries in Graudenz Grudziadz. Culprit . perpetrator: socialist dictatorship 1945-1989

These cemeteries – whole chapels, tombstones, ornate chapel-tombs- have been brutally destroyed by the Polish socialist racist dictatorship in an act of anti-German fascist barbaric anti-historic blind anti-cultural vandalism, tantamount to and on a par with German Nazi crimes. So these are Polish Nazi crimes, keeping up the Polish tradition of forceful brutal Polonisation of Germans from 1920-1939 – the brutal suppression of then German mojority which was until 1920 a majority but was forced by brutal racist fascist Poles to leave after 1920. These cemeteries existed on  map from 190ß and still existed by the end of World War Two, but were destroyed after 1945 by Polish “socialist” Nazis of the Polish People’s Republic. These wrongdoings haven’t been undone nor rectified nor reminisced nor remembered yet.

Protestant Cemetery at the street now called Kosynierow Gdynskich

Now a playground for children.

Location in Google Maps between now Kosynierow Gdynskich, Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza and Groblowa

Catholic Cemetery at the street now called Rybacka

Now the sports ground of the King John III Sobieski High School No 2 – II LO.

Location in Google Maps at Rbacka near the corner of Marcinkowskiego 

Protestant Cemetery between streets now called Aleja 23 Stycznia and Torunska (and Marcinkiewicza)- then Getreidemarkt and Thorner Straße

Now Sibirians Middle School No 6 -Gimanzjum Nr 6 Sybirakow.

Location in Google Maps

Protestant Cemetery at the street now called Kalinkowa

Now two highrises of flats

Location in Google Maps between the present streets Kalinkoa, Piaskowa, Kepowa and Wislana 

Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Jana w Grudziądzu

Protestantism in Grudziądz goes back

to 1524, when Erhard von Queiss of Kwidzyn, the bishop of Pomesania,

who stayed here on his trip, preached the first Evangelical sermon

in the parish church. He was invited to do this by starost Jan

Sokołowski. In 1552-1553, doctor Joachim Mörlin, a praised

theologian of Königsberg, the future pastor in Brunswick and,

following his return to the Ducal Prussia, the bishop of Sambia,

preached sermons, probably at the Holy Spirit church. In 1563, the

town officially accep¬ted Lutheranism and appointed Eberhard Sperber

its pastor, as confirmed by the royal privilege of King Sigismund

August (1569). At that time, three muni¬cipal churches became

Evangelical, an Evangelical school having already been in place

since 1540, and a pastor for Poles was appointed in 1568 (the

majority of citizens being German). During the reign of King

Sigismund III Vasa, the Counter-Reformation resulted in the churches

being returned to Catholics in 1598 and the citizens started their

struggle for the right to worship, in accordance with the royal

privilege – a struggle which lasted almost two centuries. Services

were held at St. George’s cemetery chapel outside the town walls, at

the castle, at a granary and finally at the town hall; but even here

Evangelicals would experience persecution and accusations from the

Catholic parish priest and the Jesuits. Charges included preaching

sermons in Polish, and not exclusively in German. When Grudziądz was

occupied by Swedes during 1656-1659, the Protestants were given the

parish church, deserted by the parish priest. After the war with

Sweden, the parish church returned to its prior owners, while the

Evangelicals started rebuilding the town hall that was burnt down

when the Polish army re-conquered the town. The generous donations

and bequests by the local Protestant community and those of Toruń

and Gdansk contributed to the new Baroque interior of the chapel.

Grudziądz has seen many well-known and highly-praised clergymen and

teachers including Benedikt Morgenstern (1588-1599), a distinguished

though controversial representative of orthodox Lutheranism, who

fostered schools; Jan Barawski (or Zbarawski, 1618-1624), a Latin

poet and preacher in ordinary to Anna Vasa, Princess Royal, who

preached at her residence in lirodnica; Severin Rosentreter

(1632-1665), who participated in the famous Colloquium Charitativum,

an ecumenical “brotherly conversation” of Polish Catholics,

Lutherans and Calvinists, in To run in 1645; Otto Matthesius

(1656-1659), a student of Jesuit schools in Vilnius and Lutheran

universities in Koningsberg and Rostock; Jan Herbinius (1677-1679),

a praised theologian, teacher and humanitarian; Jan Moneta

(1692-1696), the author of a Polish grammar manual; and Jakob

Schmidt, who published the revised version of the Holy Bible of

Gdansk, a translation of the Bible into Polish, in the 18th century.

Following the seizure of Grudziądz by Prussia during the first

partition of Poland (1772), in 1785 a small church at the Market

Square was consecrated and services were held for some time in

Polish there. Its construction was largely funded by King Frederick

II. In 1896-1898, this church, which was now too small, was replaced

by a large parish church at the present-day Mickiewicza Street. The

Evangelicals dominated in terms of number. Apart from that church,

they had a large garrison church (built in 1897-1900 and destroyed

during World War Two) and planned to erect a third one. The modern

Parish Hall and the City Mission housed large rooms. There were also

several charities and cemeteries. At that time, almost all

Evangelicals were German, while Polish Lutheran traditions in

Grudziądz were almost forgotten.

The situation changed radically in 1920, when Grudziądz returned to

Poland. The majority of German citizens left, and Catholic Poles

quickly became the majority. Those who arrived from other parts of

Poland included Polish members of the Evangelical – Augsburg Church,

whose authorities were based in Warsaw. On 31 May 1923, Rev. Józef

Mamica from Poznań, an army chaplain, held the first Polish service

for the army at the German Evangelical Union church. The local

parish council objected to any further services, arguing that

civilians were present; as a result, subsequent services were held

at the officers’ mess room on an irregular basis. In October 1930,

Rev. Jerzy Kahane from Bydgoszcz started seeking an organisational

framework for Polish Evangelicals, holding the first service for

civilians on 7 April 1931. Owing to the friendly attitude of Rev.

Reinhold Dieball, until 1939 these services were held at the Union

church at Mickiewicza Street, and were even announced during German

services.

via Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Jana w Grudziądzu.

Grudziądz. Portal miasta Grudziądz. – Odpowiedź w sprawie obozu NKWD w Grudziądzu.

 

 

W odpowiedzi na zapytanie Gościa na Forum w sprawie obozu NKWD informujemy, że sprawę przekazaliśmy pracownikowi naukowemu Muzeum w Grudziądzu, p. Mariuszowi Żebrowskiemu. Obecnie możemy tylko odpowiedzieć, że jednym z takich przejściowych punktów zbornych był teren strzelnicy Bractwa Kurkowego przy ul. Chełmińskiej. Obecnie ten teren obejmuje obszar między ulicami Chełmińską, Słoneczną, B. Prusa i St. Żeromskiego.

via Grudziądz. Portal miasta Grudziądz. – Odpowiedź w sprawie obozu NKWD w Grudziądzu..

Unternehmen Tannenberg – Wikipedia

Kommandounternehmen [Bearbeiten]

Das “Unternehmen Tannenberg”, mit dem der Überfall auf Polen vorbereitet wurde, wurde im Buch von Alfred Spieß und Heiner Lichtenstein von 1979 dargestellt.

Einsatzgruppen [Bearbeiten]

Unter dem Decknamen Unternehmen Tannenberg wurden im Vorfeld des Polenfeldzuges fünf Einsatzkommandos (EK) aufgestellt, um hinter den vorrückenden deutschen Armeen die nationalsozialistische Volkstumspolitik in Polen durchzusetzen.[1]

Die SS-Männer, die z. B. am Überfall auf den Sender Gleiwitz, der u. a. als Rechtfertigung für den deutschen Angriff auf Polen angeführt wurde, beteiligt waren, wurden danach einem dieser Kommandos zugewiesen.

Die offizielle Aufgabe der EKs war die „Bekämpfung aller reichs- und deutschfeindlicher Elemente rückwärts der fechtenden Truppe“. Darüber hinaus dienten sie jedoch der möglichst umfassenden Vernichtung der polnischen Intelligenzija. Zu diesem Zweck war bereits im Voraus in Zusammenarbeit mit der volksdeutschen Minderheit in Polen das sogenannte Sonderfahndungsbuch Polen angelegt worden, in dem 61.000 Namen von Aktivisten, Intellektuellen, Militärs u. a. aufgeführt waren, die „liquidiert“ werden sollten. Formell unterstanden die Einsatzkommandos den lokalen Befehlshabern der Wehrmacht.

Im September und Oktober 1939 wurden mindestens 20.000 Polen in 760 Massenexekutionen durch die EKs und reguläre Einheiten der Wehrmacht ermordet. Vor allem unter Führung des SS- und Polizeiführers für Westpreußen Ludolf-Hermann von Alvensleben wurden auch vom Volksdeutschen Selbstschutz umfangreiche Exekutionen vorgenommen.[2]

via Unternehmen Tannenberg – Wikipedia.

Kujawsko-Pomorska Digitale Bibliothek

Kujawsko-Pomorska Digitale Bibliothek.